Dit jaar zijn door TNO alarmerende rapporten en cijfers bekend gemaakt over burn-out. Met name onder hoogopgeleide jonge vrouwen wordt een stijging in het aantal werkgerelateerde psychisch verzuim waargenomen. En de groep jonge vrouwen met klachten groeit. 

Een op de vier werkenden van 18 tot 34 jaar heeft te maken met burn-outklachten. Dat blijkt uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van onderzoeksbureau TNO en het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Er is vooral een toename onder jonge vrouwen met forse burn-outklachten. Van deze groep ervaarde 25 procent in 2020 klachten, vorig jaar was dat percentage gestegen naar 29. Bij de mannen was dit percentage afgelopen jaar 23. Bovendien blijkt uit de enquête dat de ernst van de ervaren burn-outklachten toeneemt. Vooral midden- en hoogopgeleiden geven aan meer klachten te ervaren.

De stijging is met name in de sectoren zorg en onderwijs te zien. De groep werknemers met weinig tot geen burn-outklachten in die twee sectoren wordt in de laatste jaren steeds kleiner.

BRON: TNO

Prestatiedruk, onzekerheden in het leven en sociale druk spelen hier een rol. Het gevoel altijd alles goed te moeten doen, bereikbaar zijn, zorgtaken en de combinatie van werk en gezin geven stress. Maatschappelijke en financiële onzekerheid spelen naast onzekerheid over de carrière ook een belangrijke rol. 

Om werkstress bespreekbaar te maken, zijn het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de campagne ‘Hey, het is oké’ gestart. Kijk hierover voor meer informatie op heyhetisoke.nl

Doordat ik al vele. klanten heb begeleid tijdens een dreigende burn-out, maar ook na een burn-out heb ik me gespecialiseerd in deze problematiek. Een aantal klanten heeft echter nooit een burn-out gehad, maar ervaart wel leegte en gebrek aan energie. Heb jij dat ook? Dan zou je wel eens burn-on klachten kunnen hebben.

Heb je het gevoel dat je hierin begeleiding nodig hebt, overweeg dan mijn vitaliteitsprogramma. In 10 sessies begeleid ik je naar een nieuw perspectief, meer vitaliteit, meer zelfvertrouwen, een betere balans tussen werk en privé en meer veerkracht om na iedere tegenslag weer terug te veren en te kunnen vertrouwen op jezelf.

Burn-on is een voorstadium van de burn-out, maar kan ook na een burn-out voorkomen.

Wie is gevoelig voor een burn-out?

Ja het is schrikken als je gewend bent om het prima voor elkaar te hebben en dan ineens geen energie mee hebt voor een wandeling. Het zijn vaak juist deze werknemers die gewend zijn om het allemaal prima aan te kunnen die burn-out raken. Goede medewerkers die keihard hun best doen, niet mopperen, en ook nog sociaal zijn, hebben een grote kans op burn-outklachten. Ze zijn gewend om voor iedereen te zorgen en zijn gewend om het allemaal prima te redden. Dan kan een burn-out, waarin je moet leren om weer te kunnen ontspannen en om los te laten, keihard aankomen. 

Zorg en onderwijs

Vooral in zorg en onderwijs is het aandeel burn-outklachten hoog. Zorg en onderwijs zijn sectoren waar mensen werken die over het algemeen betrokken zijn bij het werk. Betrokkenheid, verantwoordelijkheid willen nemen en goed willen zorgen voor anderen is kenmerkend voor medewerkers in zorg en onderwijs. Het zijn tevens sectoren waarbij een groot tekort is aan medewerkers. Het goed willen doen en er tegenaan lopen dat dit niet mogelijk is door tekorten en andere werkgerelateerde oorzaken zoals te veel bureaucratie kan erg frustrerend zijn. Het is niet gek dat hier meer burn-outklachten uit ontstaan.

Weer leren vertrouwen op jezelf

Diverse van mijn klanten zijn zelf psycholoog of loopbaancoach. Ze zijn goed in hun vak en toch zijn ze vastlopen met een burn-out. Daarna terugkrabbelen en weer leren vertrouwen op jezelf is een langdurig proces. 

Na een burn-out weer aan het werk gaan is vaak spannend want natuurlijk wil je een nieuwe burn-out voorkomen. Dat vereist dat je anders in je werk gaat staan. Dat is voor mij mooi werk om dit te begeleiden, maar liever nog begeleid ik klanten om hen te helpen te VOORKOMEN dat ze burn-out raken. Werknemers die hun werk zat zijn stoppen meer energie in het werk, dan dat ze terugkrijgen en dat is een van de risico’s waarop je kunt vastlopen. Dan krijg je signalen dat je je werk niet meer leuk vindt of er moe van wordt. Dan is het wijs om dan al in te grijpen. 

Nieuw gedrag aanleren

Mijn klanten doen vaak wat ze doen omdat ze daar ooit succes mee hadden. Verandering gaat daarom niet vanzelf. Als je alles wat je doet goed wil doen en dus niet alleen in je werk, maar ook in je relatie, sociale contacten en eventuele zorgtaken wil blijven presteren loop je echter geheid vast. Daarom hierbij een paar tips:

  1. Zeg wat vaker tegen jezelf dat je iets mag in plaats van wat je moet. Wat je moet geeft stress. Wat je mag, ontspant, dus gun jezelf wat vaker dat je iets mag. 
  2. Voorkom perfectionisme en denk daarbij aan de wet van Pareto: Perfectionisten zijn vaak 80% van de tijd bezig met het bereiken van de 100%. Terwijl in 20 % van de tijd 80% gedaan kan worden, kost die laatste 20% maarliefst 80% van de tijd. 
  3. Je hoeft niets af te leren maar je kan wel bijleren. Besteed minder tijd aan alles wat je wil veranderen, en besteed meer tijd aan de richting waar je heen wil. 
  4. Ben positief. Kijk vooral naar wat je (nog) kan en waar je blij van wordt. Sta niet te lang stil bij wat je niet kan of niet goed genoeg kan. 
  5. Zorg tijdig voor regelmatige ontspanning. Als je echt heel erg burn-out bent, wordt zelf ontspannen moeilijk, dus zorg dat je daar niet komt.
  6. Durf hulp te aanvaarden. 

Laat je begeleiden naar meer zingeving

Zelf heb ik ook divers periodes gehad waarin ik voelde dat ik ander werk moest gaan doen omdat ik niet meer zo geïnspireerd was als voorheen waardoor ik moe werd van het werk en klachten ging ontwikkelen. Ik was uitgeput en leeg, maar gesprekken met collega’s en (loopbaan)coaches hebben mij geholpen om mijn gedrag te veranderen en indien nodig een andere weg in te slaan en opnieuw te beginnen waardoor ik nu sta waar ik sta.

Achteraf zou ik mijn situatie eerder beschrijven als een Burn-on. Deze term las ik voor het eerst in het vakblad Therapeut, Coach & Counselor, editie 2 – 2023, magazine voor professionals die werken aan welzijn en een gezonde levensstijl.

Burn-on als voorstadium van de burn-out

Uitputting en leegte zie je ook terug in de aanloopfase naar een burn-out. Dit voorstadium van de burn-out wordt door Bert te Wildt en Timo Schiele, klinisch deskundigen, die een psychosomatische kliniek in Duitsland runnen, beschouwt als een syndroom op zich. Namelijk het Burn-onsyndroom. Ze schreven er een boek over: Burn on: immer Kurz vorm Burn out.

Uitgeput en leeg, maar blijf je halstarrig doorgaan?

Dan kan je wel eens last hebben van ‘Burn-on’. De burn-on zie ik in veel van mijn klanten terug. Ik spreek regelmatig mensen die uitgeput en leeg zijn, maar heel trouw en verantwoordelijk maar door en door en door en door blijven gaan. Ook als hun lichaam al vele signalen heeft gegeven dat de energie op is. 

Ik herken bij velen de opvoeding die uitstraalt dat je vooral niet moet piepen of zeuren en dat je gewoon door moet gaan. Soms gaat het op de automatische piloot zo ver dat het niet meer mogelijk is om nog te kunnen voelen wat je werkelijk nodig hebt. 

Druk, druk, druk

Hoe succesvol je leven er aan de buitenkant ook uitziet, als je vanbinnen jezelf leeg en vervreemd voelt van jezelf, dan heb je misschien wel last van een burn-on of sta je aan het begin hiervan zegt Mieke Lannoey, auteur van Burn-on. Je bent ‘druk, druk, druk’ maar doet te weinig activiteiten die je energie opleveren met allerlei lichamelijke en psychische klachten als gevolg.

De druk om een leven te leiden dat conform de norm is, is enorm. Waardoor je soms de signalen dat je eigenlijk iets anders wilt gemakkelijk kan negeren. Wanneer je ‘volwassen nuchterheid’ het weer overneemt kun je jezelf gemakkelijk wijs maken dat je dit zelf ook echt graag wilt.

Ontstaan van klachten

Wanneer je energie terugloopt en je levensenergie niet meer vrij kan stromen, begint ze tegen te werken. Het leven zal steeds meer energie gaan kosten en steeds minder vervulling brengen. Wat zich vroeg of laat zal uiten in allerlei klachten, ziektes en/of verslavingen.

Het is ook een aansporing om je verlangen te volgen

Hoeveel zekerheid en vertrouwdheid je ook hebt, uiteindelijk is er altijd een verlangen om het potentieel dat in jou aanwezig is, te verwezenlijken. Dus, welke klachten je ook krijgt, zie die klachten als een aansporing om je leven te veranderen en op zoek te gaan naar een manier van leven die beter past.

Burn-on kan ook na een burn-out voorkomen

Mieke Lannoey, auteur van Burn-on, de functionerende burn-out, herkende het syndroom ook in de fase na een burn-out. In het herstelproces worden eindeloze zelfverbeterprojecten toegepast die ook opzicht even schadelijk kunnen en ook weer uitputting tot gevolg kunnen hebben. 

Het volhouden ondanks alle vermoeidheid en stress wordt vaak als een prestatie gezien, maar er zit een prijs aan. Je kan dit alleen volhouden door niet te veel aandacht te besteden aan de signalen die je krijgt. Het is natuurlijk ook een prestatie om allerlei ballen in de lucht te houden en zowel privé, als in je loopbaan een strakke organisatie vol te houden. Als je echter op de automatische piloot doorgaat om maar niet te voelen hoe onvervuld je leven in werkelijkheid aanvoelt, dan raak je steeds verder van jezelf verwijderd en wordt het steeds lastiger om er achter te komen wat je nu in deze levensfase echt nodig hebt. 

Burn-0n, verlies van levensenergie

In tegenstelling tot een burn-out leidt een burn-on doorgaans niet tot een acute inzinking of crash. In plaats daarvan keert de energie zich langzaamaan steeds meer naar binnen. Het proces implodeert. Er ontstaat een groeiende innerlijke leegte, zelfvervreemding, vermoeidheid en/of gevoelens van zinloosheid. Langzaam maar zeker worden worden innerlijke grenzen overschreden en je raakt afgesneden van jezelf. 

Je energie, je levenskracht krijgt een behoorlijke knauw bij een burn-on. Aangezien er geen duidelijke crash volgt maakt het makkelijk om te blijven geloven dat je alles onder controle hebt, waardoor noodzakelijke veranderingen niet plaatsvinden en de ellende en de twijfel over jezelf steeds hoger oploopt. 

Wat is een burn-on?

Een burn-on is een werkgerelateerde aandoening die wordt gekenmerkt door chronische uitputting ten gevolge van aanhoudende stress. Er ligt innerlijke spanning of wrijving ten gevolge van het ervaren van tegenstrijdige emoties en drijfveren aan de basis van de symptomen.

Het is niet zozeer het werk opzicht wat het probleem vormt, maar hoe met het werk wordt omgegaan. Als het werk voorrang krijgt op alles raak je langzaam maar zeker vervreemd van alles wat belangrijk voor je was of is, inclusief jezelf. Er is een fixatie tot optimalisatie en prestatie. ‘Aan’staan is een tweede natuur geworden. De uitputting die vooral psychisch van aard is, wordt gecamoufleerd door hard werken. Er is daardoor onvermogen om te ontspannen en mentaal aanwezig te zijn in het hier en nu. 

Om officieel van een burn-on te kunnen spreken moet voor een periode van ten minste twaalf maanden aan de volgende criteria worden voldaan: 

  1. Op gedragsniveau wordt een drukke bedrijvigheid en actieve inzet voor alles wat werkgerelateerde is waargenomen, terwijl het amper nog lukt om alledaagse dingen die uit te stellen zijn, uit te voeren. 
  2. Op emotioneel niveau geef je de indruk je leven als positief te ervaren, terwijl er onder de oppervlakte sprake is van neerslachtigheid, innerlijke leeft en/of levensmoeheid. 
  3. Op cognitief vlak probeer je door middel van perfectionisme en overmatig presteren een diepgeworteld gevoel van ontoereikendheid en tekortschieten te compenseren. 

Gevoel van onveiligheid

Er is een groot contrast tussen de buiten- en de binnenwereld en dat geeft innerlijke spanning en conflicten of een drang tot ontvluchten. Ontvluchten kan ook in het werk. Er is tevens een onvermogen om te stoppen. Je zit vast in de doe-modus en ontspannen lukt niet meer. 

Breinexperts waarschuwen al langer dat ons brein niet up-to date is met de huidige manier van leven. Dat er veel mensen vastlopen in het ‘aan’ staan en zichzelf verliezen in het willen presteren en (zichzelf) verbeteren, heeft te maken met de tijd waarin we leven. Ons zenuwstelsel wordt constant gemobiliseerd. Onze aandacht wordt zo in beslag genomen door prikkels dat we de diepere verbinding met onszelf verliezen. Hierdoor voelen we niet meer waar we echt naar verlangen en verliezen we betekenisvolle lange termijndoelen uit het oog. In plaats daarvan kiezen we voor instant beloningsvormen. De constante stroom van plezierprikkels zorgt ervoor dat ons brein zijn gevoeligheid voor plezier verliest. 

De toenemende individualisering doet ons nog verder afdrijven van onze natuurlijke aard. Inbedding in een hechte gemeenschap gaf ons een gevoel van verbondenheid en veiligheid. Ons instinct is nog steeds ingesteld op leven in een gemeenschap. Dat gevoel van veiligheid ontbreekt nu waardoor ontspannen nog moeilijker wordt. 

In geval van burn-on zijn de regulatie van je zenuwstelsel, opnieuw contact maken met je diepere waarden, behoeften en drijfveren en het herstellen van de verbinding met anderen belangrijke sleutels om weer in balans te komen. Het vitaliteitsprogramma helpt je om weer in contact te komen met al deze sleutels.